मागील लेखात आपण खेळगटातील विज्ञान शिक्षण याविषयी सविस्तर माहिती घेतली. या लेखात आपण शिशुगटातील विज्ञान शिक्षण याविषयी माहिती घेऊयात. शिशुगटातील विज्ञानाची तोंडओळख पुढील मुद्द्यांच्या आधारे करण्यात येते :
- गुलाबी मनोरा
- लांब जीना
- मूळ रंग
- खरखरीत – गुळगुळीत
- पंचेंद्रिये
आता आपण वरील मुद्दे लक्षात घेऊन शिशुगटातील विज्ञान शिक्षण कसे दिले जाते याबाबत जाणून घेऊ.
गुलाबी मनोरा आणि लांब जीना यातून लहान – मोठा आकार तसेच कमी – जास्त लांब असा तौलनिक अभ्यास शिकविण्यास सुरुवात केली जाते.
गुलाबी ठोकळा मनोरा खेळातून विज्ञान
या खेळात 1 सें.मी. ते 10 सें.मी. या मापाचे चौरसाकृती लाकडे ठोकळे म्हणजे चिती यांचा वापर करण्यात येतो. सर्वात खाली 10 सें.मी.चा मोठा ठोकळा ठेवून त्यावर एकावर एक तुलनेने लहान ठोकळे मुलांकडून रचून घेतले जातात. अगोदरच्या लेखात सांगितल्याप्रमाणे मुलांना दोन्ही हातांच्या पहिल्या बोटाने ठोकळे उचलायला शिकवावे. स्नायू नियंत्रण तसेच बोटे आणि डोळे यांतील समन्वय साधण्यासाठी याचा उपयोग होतो.
लाल लांब पट्टी जीना खेळातून विज्ञान
या खेळात 1 सें.मी. ते 10 सें.मी. लांबीच्या लाल रंगाच्या पटट्या वापरल्या जातात. 1 से.मी. लांबीच्या पट्टीपुढे 2 से.मी. लांबीची पट्टी या पद्धतीनुसार 10 पटट्या ठेवायला शिकवले जाते.
रंग परिचयातून विज्ञान
मुलांना सर्वप्रथम लाल, पिवळा आणि नीळा या मूळ रंगांचा परिचय करून दिला जातो. हा रंग परिचय वेगवेगळ्या माध्यमातून करून दिल्यास परिचय दृढ होतो. परिचय दृढ करण्यासाठी काही वस्तूंचा उपयोग करण्यात येतो, उदाहरणार्थ रंगीत खडू, रंगीत जिलेटीन पेपर, विविध रंग पाण्यात मिसळून तयार केलेले रंगीत पाणी इत्यादी.
स्पर्श परिचयातून विज्ञान
हाताच्या बोटाने स्पर्श करून खरखरीत आणि गुळगुळीत स्पर्शाबाबत मुलांना समजावून सांगितले जाते. स्पर्श परिचय अधिक दृढ होण्यासाठी विविध वस्तू दाखवल्या जातात, उदाहरणार्थ, खर कागद आणि पांढरा कागद, खर पाटी आणि नितळ पाटी इत्यादी.
पंचेंद्रिय परिचयातून विज्ञान
मुलांना मानवी शरीरातील पंचेंद्रिये आणि त्यांचा उपयोग पुढील पद्धतीने शिकवला जातो :
डोळे – विविध रंग आणि वस्तू ओळखणे.
कान – टाळ, खंजिरी अशा विविध वस्तूंचे निरनिराळे आवाज ऐकणे.
नाक – अत्तर, औषधं, फुलं अशा विविध वस्तूंचे वास घेणे.
जीभ – वेगवेगळ्या चवींचा परिचय करून देणे, उदाहरणार्थ –
साखर : गोड, चिंच : आंबट, आलं : तिखट, मीठ : खारट, कारलं : कडू
त्वचा – वर नमूद केल्यानुसार खरखरीत आणि गुळगुळीत असे स्पर्शज्ञान करून देणे.
थोडक्यात सांगायचे झाल्यास, शिशुगटातील विज्ञान शिक्षणाद्वारे बालगटातील मुलांच्या विज्ञान शिक्षणाचा पाया भक्कम केला जातो. पुढील लेखात आपण बालगटातील विज्ञान शिक्षण याबाबत जाणून घेणार आहोत.
नम्र निवेदन
गेल्या अकरा वर्षांपासून आम्ही उभयतां ‘निरामय आरोग्य संकल्पना’ यशस्वीरीत्या राबवत आहोत. असंख्य पुरुष आणि महिला साधकांनी संकल्पनेचा लाभ घेतला आहे. संकल्पना जाणून घेऊन लाभार्थी होण्यासाठी मोबाइल 9881943593 यावर 🙏/👌/👍 / 👏 / तत्सम चिन्हाने व्हॉट्सॲप मेसेज करून प्रतिसाद द्यावा.
